Do mistrzostwa można dojść różnymi drogami. Kenijczycy stawiają na siłę grupy. W Norwegii liczy się dyscyplina i monitorowanie zmęczenia. Amerykańska szkoła to pełna indywidualizacja przygotowań. Więcej o różnicach w popularnych programach treningowych mówił podczas konferencji PKO Biegowe 360° trener Tomasz Lewandowski.
W dniach 22-25 października w Zakopanem eksperci spotkali się z amatorami biegania, aby opowiedzieć o tajnikach treningu. Wśród prelegentów konferencji PKO Biegowe 360° był Tomasz Lewandowski, który przez lata odpowiadał za sukcesy m.in. swojego brata Marcina, brązowego medalisty mistrzostw świata na 1500 m. Na jednym z wykładów trener omówił różnice między kenijską, norweską i amerykańską szkołą biegowych przygotowań.
Eat, sleep, run, repeat, czyli tak biega się w Kenii
Choć rekordzistą świata w maratonie jest Sabastian Sawe (1:59:30) dla wielu kibiców przez cały czas najbardziej rozpoznawalnym kenijskim długodystansowcem pozostaje Eliud Kipchoge. Medalowe CV 41-letniego Kenijczyka obfituje w olimpijskie złota na królewskim dystansie, ale nie tylko. Na początku kariery doskonale radził sobie na 5000 m. Do historii przeszło jego sensacyjne zwycięstwo z Kenenisą Bekele i Hichamem El Guerroujem podczas MŚ w Paryżu w roku 2003 (Kenijczyk miał wtedy zaledwie 19 lat!).
Kipchoge biegową formę przez lata wykuwał w słynnym Kaptagat, który obok Iten czy Eldoret jest najbardziej rozpoznawalną kuźnią kenijskich talentów. Jak mówił w Zakopanem trener Tomasz Lewandowski podstawą tamtejszej szkoły są duże grupy. Czasami na jednym treningu potrafi spotkać się kilkaset osób. Na pierwszy trening zawodnicy wychodzą wraz ze wschodem słońca i nierzadko wykonują trzy jednostki jednego dnia.

– Iten, Eldoret, Kaptagat – ludzie się tam przeprowadzają na stałe i wszystko podporządkowują pod trening. Nic więcej nie robią. Przed wschodem słońca jest polski rozruch, gimnastyka. Główny trening robią o godzinie 10. Pomiędzy jednostkami jedzą i odpoczywają. Słońce zachodzi i idą spać. Nie ma nic, co by ich wybiło z rytmu – powiedział Tomasz Lewandowski.
Siedziby głównych grup treningowych zlokalizowane są na znacznej wysokości (ponad 2000 m n.p.m.), a treningi realizowane są na wymagających trasach.
– Ci, którzy byli w Kenii, wiedzą, iż ścieżki potrafią być w fatalnym stanie. Podczas pory deszczowej cały piasek zamienia się w błoto, zostają koleiny po motorach, samochodach. Zawodnicy nie unikają tego. Nie spotkacie się z sytuacją, iż biegacze pójdą na asfalt tylko dlatego, żeby uniknąć dreptania po kamykach. Mogą iść na asfalt, ale z innych powodów.
Tomasz Lewandowski przekonywał, iż poza siłą grupy i podporządkowaniem wszystkiego treningowi kluczem w przygotowaniach Kenijczyków jest regeneracja. Jako skrajny przykład podał Timothy’ego Cheruiyota, którego możemy pamiętać chociażby z MŚ w Dosze (2019), gdzie wygrał na 1500 m (brązowy medal wywalczył wówczas Marcin Lewandowski).
– Cheruiyot jak skończy sezon w sierpniu, potrafi wrócić do treningów dopiero w grudniu. Czasami choćby po świętach. W taki sposób robi już od 15 lat i utrzymuje się na wysokim poziomie. Tak długa przerwa resetuje organizm w stu procentach.
Jak podkreślił Tomasz Lewandowski regeneracja w kenijskiej szkole odgrywa rolę nie tylko w szerokim ujęciu, ale też w mikrocyklu. Kenijczycy trenują 2-3 razy dziennie między poniedziałkiem a piątkiem. W sobotę najczęściej trening jest jeden, ale mocny. Po nim zawodnicy opuszczają obóz w Iten czy Kaptagat, żeby odwiedzić rodziny. Wracają w niedzielę wieczorem i cała treningowa robota zaczyna się w poniedziałek skoro świt od nowa.
Lewandowski w swoim wykładzie zwracał uwagę, iż w Kenii trening jest wszechstronny i różnorodny. Bardzo popularne są zabawy biegowe, biegi tempowe i długie wybiegania. Zawodnicy „dotykają” w rocznym cyklu, ale też podczas pojedynczych treningów, różnych stref intensywności.
– Sobotni trening, 8-12 km biegu progresywnego, zaczynają od truchtu, wręcz marszu, ale kończą leżąc na ziemi. Ich trening narażony jest na duże ryzyko kontuzji, stąd widzimy, iż co rok, dwa są nowi kenijscy mistrzowie. Z reguły jedna osoba wybije się z grupy. W Kaptagat ten odsetek jest wyższy, ale to wyjątek – podsumował trener.
Więcej o tym, jak wygląda życie kenijskiej grupy treningowej można przeczytać w znakomitym reportażu Kuby Wiśniewskiego, który w roku 2020 ukazał się na naszym portalu: Po koleinach – w obozie Kipchogego – Bieganie.pl
Norweska precyzja. Gdy „zamawiają” 2 mmol, ma być 2 mmol
Twarzą norweskiej szkoły treningowej jest Jakob Ingebrigtsen, który z powodzeniem łączy starty na 1500 m i 5000 m. Na obu dystansach zdobył olimpijskie złota. Podstawą w norweskim treningu jest precyzyjne mierzenie zakwaszenia i dobieranie obciążeń na podstawie mleczanu. istotną postacią dla rozwoju tej metody jest Marius Bakken, były norweski biegacz, dwukrotny olimpijczyk (z życiówką 13:06.39 na 5000 m).
Bakken zaczął rozwijać swój system pod koniec lat 90., eksperymentując z intensywnością treningową i systematycznie mierząc stężenie mleczanu. Te doświadczenia opisywał później w artykule „The Norwegian Model of Lactate Threshold Training and Lactate Controlled Approach to Training”. Norweg doszedł do wniosku, iż najlepszym rozwiązaniem dla biegaczy będą dwa treningi progowe wykonywane jednego dnia, czyli tzw. „double threshold day”.
Chodzi o próg mleczanowy, czyli moment, w którym poziom mleczanu we krwi zaczyna gwałtownie wzrastać. Często w tym kontekście pojawia się wartość 4.0 mmol, jako graniczna [WIĘCEJ: Trening progowy – klucz do szybkiego biegania – Bieganie.pl]. Tomasz Lewandowski podkreślał w Zakopanem, iż zakwaszenie jest kwestią indywidualną i to, co jest thresholdem dla Ingebrigtsena, wcale nie musi nim być dla innego zawodnika.
– Norwegowie wyznaczają progi indywidualnie. jeżeli Jakob stwierdzi, iż rano zakwasił się na 2 milimole, a po południu na 2,5 – to nic to nie mówi. Dla innego zawodnika 2 mmol może być już wartością znacznie powyżej progu.

Lewandowski sprecyzował też, iż w norweskim treningu chodzi o trening pod progiem, a nie na progu. – Przekroczenie progu jest obciążające dla organizmu. Trening pod progiem zawsze jest treningiem budującym – wyjaśnił.
Trening norweski jest jednostajny, wymaga dużego opanowania i cierpliwości. Jak przekonywał Lewandowski, to dobrze koresponduje z charakterem Norwegów. – Wiem, bo mieszkam w Norwegii od 13 lat. Trenowałem tu wielu zawodników. Oni są naprawdę cierpliwi. Działają krok po kroku. Bardzo nie lubią dróg na skróty – nie mówię tylko o sporcie, mówię generalnie.
Threshold jest rdzeniem norweskiego programu. W przykładowym tygodniu treningowym przedstawionym przez Tomasza Lewandowskiego – poza double threshold we wtorek i czwartek – dzieje się niewiele. Wyjątkiem jest trening siły biegowej, który wypada w sobotę i ma być traktowany przez Norwegów bardzo poważnie. Następnego dnia (niedziela) potomkowie Wikingów mają na rozkładzie długie wybieganie, które robią na „zniszczonych” podbiegami mięśniach.
Dlaczego double threshold ma sens? Tomasz Lewandowski tłumaczył, iż chodzi m.in. o efektywność. – Koszt energetyczny treningu będzie zawsze niższy, jeżeli 60 minut drugiego zakresu rozbijemy na dwa treningi po 30 minut oddzielone 6 godzinami.
Innymi słowy z punktu widzenia regeneracji organizmu lepszym rozwiązaniem będzie zrobienie dwóch treningów np. 10×3 minuty w ciągu dnia, niż wykonanie za jednym podejściem 20×3 minuty. W obu przypadkach wykonaliśmy 60 minut pracy, ale „rozbita” kosztowała nas mniej.
W norweskiej metodzie nie ma miejsca na spontaniczność. Podczas jednego treningu zawodnicy potrafią kilkanaście razy mierzyć stężenie mleczanu. Wszystko po to, aby jak najbardziej precyzyjnie zmieścić się w zakładanej wartości.
– Gdy zaplanują sobie, iż próg jest na 2 mmol, to jeżeli po powtórzeniu zawodnik ma 1,9 – na następnym przyśpiesza. jeżeli ma 2,3 – zwalnia. W Norwegii naprawdę wszyscy robią to samo. Czy masz 15 czy 25 lat, wszyscy robią dwa razy dziennie threshold. To jest dla mnie szok – przyznał Lewandowski.
Trening Norwegów przez większą część roku wygląda tak samo. Dopiero bliżej sezonu startowego następuje przejście do odcinków szybszych, specjalistycznych. Tomasz Lewandowski powtarzał w Zakopanem, iż „stajesz się mistrzem w tym, co trenujesz”. I właśnie w tej dewizie ma się kryć pewna słabość norweskiej metody.
– Jednostajny i monitorowany trening sprawia, iż Norwegowie są skuteczni, ale tylko w sytuacji, gdy zawody przebiegają w kontrolowanych, laboratoryjnych warunkach. jeżeli coś zostaje zaburzone: treningowo czy życiowo, to trudno jest im się odnaleźć. Można to zauważyć u Jakoba, który w jednostajnych biegach jest w stanie wygrywać praktycznie wszystko. Wyjątkiem są mistrzostwa świata na 1500 m, bo tam nigdy nie było jednostajnego biegu – ale taktyczne i zrywane.
Choć norweska metoda robi dziś furorę na świecie (z double threshold korzysta m.in. Andreas Almgren) to zdaniem Lewandowskiego nie jest niczym nowym. – Gdybyście postudiowali dzienniczki treningowe zawodników z lat 60., 70. i 80. XX wieku, to oni wykonywali też ten trening. Możemy to zobaczyć chociażby u Bronka Malinowskiego. Trening taki był, ale został usystematyzowany dopiero przez Mariusa Bakkena, który opisał go konkretnymi wartościami kwasu mlekowego – podsumował Tomasz Lewandowski.
Amerykańska szkoła: indywidualizacja i sztab specjalistów
Jedną z twarzy biegowych sukcesów USA od kilku lat jest Cole Hocker. Amerykanin jest aktualnym mistrzem świata na 5000 m (2025) oraz mistrzem olimpijskim na 1500 m (2024). W Paryżu na finiszu nie dał szans m.in. Jakobowi Ingebrigtsenowi.
Podobnie jak w Kenii, także w USA fundamentem są duże grupy treningowe. W Stanach są one skupione wokół uczelni i regularnie wypuszczają w świat kolejnych pretendentów do najważniejszych tytułów.
– W przeciwieństwie do Afryki, gdzie wszyscy bez względu na poziom sportowy, specjalizację czy wiek, trenują wspólnie, w Stanach treningi główne są indywidualizowane – zaznaczył Tomasz Lewandowski i dodał: – Podstawą do indywidualizacji jest poziom obciążeń, jaki ciało konkretnego zawodnika jest w stanie tolerować. jeżeli ty jesteś w stanie biegać 150 km tygodniowo bez kontuzji, będziesz biegał 150 km. jeżeli twój kolega może 200 km, to będzie biegał 200 km.
Tomasz Lewandowski podkreślał znaczenie rozbudowanej bazy treningowej za oceanem oraz dostępność najnowszych technologii. W Stanach najlepsi zawodnicy mają być otoczeni kompleksową opieką w zakresie diety, psychologa sportowego, przygotowania siłowego czy metod regeneracji.
The Prefontaine Classic Eugene, Oregon, USA
– Od każdej dziedziny jest inny ekspert. Na zgrupowaniu zamiast jednego fizjoterapeuty potrafią mieć czterech o różnej specjalizacji. Jeden będzie ekspertem od igiełek, drugi od terapii manualnej, trzeci masażu…
Amerykański trening Lewandowski określił „nieskomplikowanym”, ale dodał, iż sposób obudowania go stoi na wyższym poziomie, niż w Kenii i Norwegii. Dużą rolę ma też odgrywać przygotowanie mentalne. O amerykańskich sportowcach mówi się, iż dla nich drugi na mecie jest pierwszym przegranym.
Tomasz Lewandowski szukając punktów wspólnych dla wszystkich trzech omówionych szkół treningowych wskazał przede wszystkim na regułę 80/20. Według tej zasady nie więcej jak 20 procent treningów w planie to jednostki wymagające (akcenty), powyżej progu mleczanowego. – To ważne, bo jasno mówi nam, jaki procent cięższych treningów jesteśmy w stanie przyswoić. Większy odsetek nie usprawni adaptacji, a wręcz ją upośledzi – podkreślił trener.
Co z tą Polską?
Świat przyśpieszył. Najwyraźniej widzimy to po wynikach na długich dystansach. W Holandii pierwsze pięć czasów na tamtejszej liście wszech czasów 5000 metrów, to rezultaty uzyskane na przestrzeni ostatnich dwóch sezonów.
Listę otwiera 13:02.43 Mike’a Foppena. Piąty wynik to 13:10.86 Nielsa Larosa, którego na tak wysoki poziom wprowadził nie kto inny, jak Tomasz Lewandowski (który w latach 2022-2026 był trenerem kadrowym w Holandii).
W Polsce od 50 lat niepobite jest 13:17.69 Bronisława Malinowskiego. Nadzieję na zmianę daje Kamil Herzyk, który rok temu uzyskał 13:31.72. To wciąż jednak daleko do europejskiej czołówki. Dlaczego tak się dzieje? Zdaniem Tomasza Lewandowskiego w Polsce nie wypracowano skutecznej koncepcji szkolenia, tak jak ma to miejsce w Norwegii, Stanach Zjednoczonych czy Kenii.
– U nas nie ma systemu. Możemy go dopiero stworzyć. Świat poszedł do przodu. Większość krajów, które na poważnie zajmują się lekkoatletyką, wskoczyła do pędzącego pociągu, a my nie – podsumował trener.

1 tydzień temu















