1 tydzień temu
Oglądasz transmisję z zawodów lekkoatletycznych i na ekranie pojawia się tabela z wynikami a przy nazwiskach zawodników nagle zaczyna wyrastać prawdziwy alfabet i ciągi pozornie przypadkowych liter: PB, SB, WR, NR, WL, Q, q, DNF, DNS, DQ… Jeden zawodnik ma przy swoim czasie dwie litery, drugi jedną, przy trzecim zamiast wyniku widnieje jakiś skrót, a ktoś awansuje do finału dzięki małemu „q”. o ile lekkoatletykę oglądasz tylko od czasu do czasu, to część, a być może choćby większość, może wyglądać jak przypadkowy ciąg znaków, co więcej, choćby osoby regularnie śledzące biegi nie zawsze wiedzą, co one oznaczają. Dlatego wyjaśniamy wam lekkoatletyczne skróty.
World Athletics stosuje ujednolicony system skrótów właśnie po to, aby wyniki zawodów można było w podobny sposób odczytywać niezależnie od kraju czy organizatora imprezy. Wystarczy poznać kilkanaście podstawowych skrótów, żeby tabela wyników zaczęła opowiadać znacznie ciekawszą historię. Bo przykładowy wynik 3:35.20 to tylko liczba, ale już dopisek, który może znaleźć się przy danym nazwisku, mówi już znacznie więcej. Możemy się dowiedzieć, iż zawodnik właśnie pobiegł najszybciej w sezonie, ustanowił swój rekord życiowy lub ustanowił nowy rekord kraju.
PB i SB, czyli rekord rekordowi nierówny
Zacznijmy od oznaczeń, które najczęściej interesują samych zawodników:
- PB – Personal Best, czyli rekord życiowy. Nie ma przy tym znaczenia, czy wygrał zawody, czy zajął ostatnie miejsce. Można zająć ósme miejsce i jednocześnie przeżyć jeden z najlepszych sportowych dni w swojej dotychczasowej karierze;
- SB – Season Best, czyli najlepszy wynik zawodnika w danym sezonie. o ile ktoś ma życiówkę 1:44.50 na 800 m, ale w obecnym sezonie najszybciej pobiegł 1:46.20, to właśnie ten drugi rezultat jest jego SB.
Dlatego PB i SB nie są tym samym. Każde nowe PB będzie jednocześnie najlepszym wynikiem sezonu, ale nie każdy SB musi być rekordem życiowym. Właśnie takie drobne oznaczenie przy nazwisku potrafi całkowicie zmienić ocenę występu. Zawodnik może skończyć daleko od podium, ale jeżeli obok jego wyniku widzimy PB, to wiemy, iż sportowo prawdopodobnie zrobił wszystko, czego tego dnia można było od niego oczekiwać.
WR, NR, AR… czyli jak duży jest ten rekord?
Kolejna grupa skrótów określa już nie tylko historię jednego zawodnika, ale całej dyscypliny:
- WR – World Record, czyli rekord świata;
- NR – National Record, czyli rekord kraju;
- CR – Championship Record, czyli rekord danych mistrzostw np. Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce;
- OR – Olympic Record, czyli rekord olimpijski;
- MR – Meeting Record, czyli najlepszy wynik w historii konkretnego mityngu;
- AR – Area Record, czyli rekord w danym regionie geograficznym lub na danym kontynencie;
- WL – World Leading, czyli najlepszy wynik uzyskany na świecie w danym sezonie.
Co ważne, jeden wynik może mieć znaczenie na kilku poziomach jednocześnie. o ile Polak pobiłby rekord świata, oczywiście byłby to także najlepszy wynik w historii Polski. W tabelach organizator nie zawsze wyświetli jednak wszystkie możliwe oznaczenia. W takim przypadku najczęściej eksponowane jest najważniejsze z tych oznaczeń.
Jedna litera, która może oznaczać awans
Szczególnie interesujące są oznaczenia Q i q. Na pierwszy rzut oka można uznać, iż ktoś przypadkowo raz nacisnął „shift” przy jednym nazwisku, a innym razem o tym zapomniał. Tymczasem wielkość litery ma również znaczenie.
W konkurencjach biegowych:
- Q – oznacza zasadniczo kwalifikację do kolejnej rundy dzięki zajętemu miejscu. o ile regulamin mówi, iż z każdego biegu eliminacyjnego bezpośrednio awansuje pierwsza trójka, przy nazwiskach tych zawodników pojawi się właśnie duże Q;
- q – oznacza natomiast kwalifikację uzyskaną na podstawie czasu. Przykładowo z każdego biegu awansuje pierwsza trójka, a dodatkowo dwóch najszybszych zawodników spośród pozostałych zawodników ze wszystkich serii. Ci ostatni otrzymają właśnie małe „q”.
W konkurencjach technicznych zasada jest podobna, czyli Q może oznaczać uzyskanie wyznaczonego minimum kwalifikacyjnego, a q awans dzięki miejscu w klasyfikacji wyników, mimo nieosiągnięcia minimum. W przypadku biegów zawodnik z Q może spokojnie schodzić z bieżni, bo jego awans jest już zapewniony. Biegacz znajdujący się chwilowo na pozycji dającej q często musi jeszcze czekać na kolejne serie i sprawdzać, czy ktoś nie pobiegnie szybciej.
DNS, DNF i DQ, czyli trzy skróty, których zawodnik raczej nie chce zobaczyć
Nie wszystkie oznaczenia informują jednak o rekordach i awansach:
- DNS – Did Not Start oznacza, iż zawodnik znalazł się na liście startowej, ale ostatecznie nie wystartował. Powodów mogą być dziesiątki m.in. kontuzja, choroba, złe samopoczucie czy decyzja podjęta tuż przed startem;
- DNF – Did Not Finish oznacza natomiast, iż zawodnik rozpoczął rywalizację, ale jej nie ukończył;
- DQ – Disqualified oznacza dyskwalifikację. W oficjalnych wynikach World Athletics przy DQ może znajdować się również numer przepisu, na podstawie którego zawodnik został zdyskwalifikowany.
Warto więc pamiętać, iż DNS, DNF i DQ opisują trzy zupełnie inne sytuacje. Pierwszy zawodnik nie rozpoczął rywalizacji, drugi wystartował, ale jej nie ukończył, natomiast trzeci został z niej wykluczony.
W konkurencjach technicznych (m.in. skoku w dal, rzucie oszczepem czy pchnięciu kulą) można zobaczyć jeszcze inne oznaczenie:
- NM – No Mark, czyli brak ważnego wyniku. Oznacza to, iż zawodnik przystąpił do rywalizacji, ale nie zanotował żadnej ważnej próby. Przykładowo skoczek w dal może spalić wszystkie trzy próby i zamiast konkretnej odległości otrzyma właśnie NM;
- r – oznacza wycofanie się z dalszej rywalizacji w konkurencji technicznej lub wieloboju.
Podobną historię potrafią opowiedzieć pojedyncze symbole używane w skoku wzwyż i skoku o tyczce:
- O – oznacza zaliczoną wysokość;
- X – oznacza próbę nieudaną,
- „–” – oznacza rezygnację z próby na danej wysokości.
Dlatego zapis:
O – XO – XXO
Nie jest tajnym szyfrem trenera, tylko bardzo dokładną informacją o przebiegu konkursu.
Mała ściąga przed kolejną transmisją
Poniżej przedstawiam małą ściągę, która pozwoli łatwiej zrozumieć tabelę wyników:
| Skrót | Znaczenie |
| PB | Personal Best – rekord życiowy |
| SB | Season Best – najlepszy wynik w sezonie |
| WR | World Record – rekord świata |
| WL | World Leading – najlepszy wynik na świecie w sezonie |
| AR | Area Record – rekord kontynentu/obszaru |
| NR | National Record – rekord kraju |
| CR | Championship Record – rekord danych mistrzostw |
| MR | Meeting Record – rekord mityngu |
| OR | Olympic Record – rekord olimpijski |
| Q | Kwalifikacja dzięki miejscu w biegu / uzyskaniu minimum w konkurencji technicznej |
| q | Kwalifikacja dzięki czasowi w biegu / wynikowi w konkurencji technicznej |
| DNS | Did Not Start – nie wystartował |
| DNF | Did Not Finish – nie ukończył |
| DQ | Disqualified – zdyskwalifikowany |
| NM | No Mark – brak ważnego wyniku |
Wyniki zaczynają mówić
Na początku wszystkie te litery mogą wydawać się niepotrzebnym komplikowaniem czegoś, co przecież powinno być proste: kto pobiegł najszybciej, ten wygrał. Lekkoatletyka jest jednak znacznie bardziej złożona. Czasami najważniejszą informacją nie jest miejsce zawodnika, tylko PB przy jego nazwisku. Czasami czwarty zawodnik eliminacji może cieszyć się bardziej niż trzeci, bo zobaczy obok siebie małe q i dowie się, iż jednak awansował. Innym razem kilka sekund po zakończeniu biegu przy nazwisku zawodnika pojawia się DQ, a kolejność całej rywalizacji zostaje przetasowana..
Dlatego następnym razem, gdy podczas transmisji zobaczysz obok wyniku tajemnicze PB, WL, q czy DNF, nie traktuj ich jak technicznych dodatków do tabeli. To właśnie w tych kilku literach często ukryta jest druga połowa historii zawodów.
